Ngành công nghiệp năng lượng mặt trời đang chứng kiến một cuộc cách mạng thầm lặng khi công nghệ pin loại N lên ngôi, thay thế dần công nghệ PERC đã đạt đến giới hạn hiệu suất lý thuyết. Trong bối cảnh đó, hai cái tên nổi lên như những ứng cử viên hàng đầu cho tương lai là HJT (Heterojunction Technology) và TOPCon (Tunnel Oxide Passivated Contact). Vậy đâu là sự khác biệt và liệu có đáng để gia đình bạn nâng cấp?
1. Sự kết thúc của kỷ nguyên PERC và sự trỗi dậy của pin loại N
Trong suốt một thập kỷ qua, công nghệ pin PERC (Passivated Emitter and Rear Cell) đã thống trị thị trường, đạt thị phần lên đến 91,2% . Tuy nhiên, PERC đã chạm tới giới hạn hiệu suất lý thuyết khoảng 24%, và việc tiếp tục cải thiện là rất khó khăn .
Điều này dẫn đến sự chuyển dịch mạnh mẽ sang pin loại N, được pha tạp bằng Phốt pho thay vì Boron như pin loại P. Pin loại N có những ưu điểm vượt trội như khả năng kháng suy giảm quang sinh (LID) gần như bằng không, hiệu suất chuyển đổi cao hơn và tuổi thọ sóng mang dài hơn . Đây chính là nền tảng cho sự phát triển của cả TOPCon và HJT.
2. TOPCon là gì?
TOPCon viết tắt của Tunnel Oxide Passivated Contact, là công nghệ được xem như người kế nhiệm trực tiếp của PERC. Thay vì xây dựng lại từ đầu, các nhà sản xuất có thể nâng cấp dây chuyền sản xuất PERC hiện có để sản xuất pin TOPCon với mức chi phí đầu tư thấp hơn đáng kể .
Nguyên lý hoạt động: TOPCon bổ sung một lớp oxit đường hầm siêu mỏng (khoảng 1,5 nanomet) và một lớp polysilicon pha tạp ở mặt sau của tế bào. Lớp này giúp giảm thiểu sự tái hợp của các hạt tải điện, từ đó tăng hiệu suất chuyển đổi năng lượng .
Thông số kỹ thuật tiêu biểu (2026) :
- Hiệu suất module: 21.5 – 22.5% (tương đương công suất 590-615Wp cho tấm 72 cell)
- Hệ số nhiệt độ: Khoảng -0.30%/°C
- Hệ số hai mặt: 70 – 80%
- Suy hao năm đầu: ~1%, hàng năm sau đó: ~0.4%
- Giá thành trung bình: Thấp hơn HJT
Điểm mạnh: Chi phí hợp lý, nguồn cung dồi dào và là sự cân bằng tốt giữa hiệu suất và giá thành .
3. HJT là gì?
HJT viết tắt của Heterojunction Technology (hay còn gọi là HIT), là công nghệ pin mặt trời kết hợp giữa silicon đơn tinh thể (c-Si) và silicon vô định hình (a-Si) trong một cấu trúc sandwich .
Nguyên lý hoạt động: HJT đặt một tấm wafer silicon loại N ở giữa hai lớp silicon vô định hình mỏng và một lớp oxit dẫn điện trong suốt (TCO). Cấu trúc này mang lại khả năng thụ động hóa bề mặt gần như hoàn hảo, giúp đạt được điện áp hở mạch cao nhất trong số các công nghệ silicon hiện nay .
Thông số kỹ thuật tiêu biểu (2026) :
- Hiệu suất module: 22.0 – 23.5% (tương đương công suất 615-640Wp cho tấm 72 cell, và có thể lên tới 700Wp+ với các dòng sản phẩm cao cấp của Risen Energy)
- Hệ số nhiệt độ: -0.24%/°C (hoạt động tốt hơn trong điều kiện nóng)
- Hệ số hai mặt: Lên đến 85 – 95%
- Suy hao năm đầu: ~1%, hàng năm sau đó: ~0.25%, giữ trên 90% công suất sau 30 năm
- Giá thành trung bình: Cao hơn TOPCon khoảng 12-18%
Điểm mạnh: Hiệu suất cao nhất, hoạt động tuyệt vời trong thời tiết nắng nóng, khả năng phát điện hai mặt vượt trội và suy hao cực thấp .
4. So sánh trực tiếp: TOPCon vs HJT
5. Có nên nâng cấp cho gia đình bạn?
Câu trả lời phụ thuộc vào hoàn cảnh cụ thể của từng gia đình.
Bạn có thể cân nhắc HJT nếu:
- Sống trong khu vực nắng nóng như miền Nam hoặc miền Trung: Hệ số nhiệt độ tuyệt vời của HJT giúp tấm pin giữ được hiệu suất cao hơn trong những ngày hè oi bức .
- Diện tích mái nhà hạn chế: Với hiệu suất cao hơn, HJT tạo ra nhiều điện năng hơn trên cùng một diện tích mái .
- Ngân sách đầu tư thoải mái và hướng đến hiệu quả lâu dài: Mức suy hao cực thấp của HJT đảm bảo sản lượng điện ổn định trong hơn 30 năm .
- Có dự định lắp đặt hệ thống lớn trên mặt đất: Hệ số hai mặt cao của HJT tận dụng tốt ánh sáng phản xạ từ mặt đất, tăng sản lượng điện đáng kể .
Bạn nên chọn TOPCon nếu:
- Ngân sách đầu tư hạn chế: TOPCon mang lại hiệu suất vượt trội so với PERC nhưng giá thành vẫn cạnh tranh hơn HJT .
- Lắp đặt cho hộ gia đình hoặc dự án thương mại quy mô vừa: TOPCon là lựa chọn cân bằng và dễ tiếp cận nhất hiện nay .
- Sống ở khu vực có khí hậu mát mẻ hơn: Lợi thế về hệ số nhiệt độ của HJT sẽ không phát huy hết tác dụng .
- Muốn dễ dàng tìm mua và bảo hành: Nguồn cung TOPCon hiện phổ biến hơn nhiều so với HJT .
Kết luận
Cả TOPCon và HJT đều là những bước tiến vượt bậc so với công nghệ PERC cũ, mang lại hiệu suất cao hơn, độ bền tốt hơn và hiệu quả đầu tư lâu dài. Đầu năm 2026, TOPCon đang là xu hướng chủ đạo với thị phần lớn hơn, trong khi HJT được coi là công nghệ cao cấp hơn với tiềm năng phát triển lớn trong tương lai .
Lựa chọn giữa hai công nghệ này là bài toán cân nhắc giữa chi phí đầu tư ban đầu và lợi ích lâu dài. Hãy xem xét kỹ lưỡng điều kiện khí hậu, diện tích mái nhà và ngân sách của gia đình để có quyết định sáng suốt nhất. Nếu vẫn còn băn khoăn, bạn nên tham khảo ý kiến của các đơn vị lắp đặt uy tín để được tư vấn cụ thể cho công trình của mình.
